Modernizacja sali wykładowej do sali hybrydowej. Case Study IBB PAN

Jeszcze niedawno w tej auli był mikrofon i głośniki pod sufitem. Dziś ta sama sala obsługuje zwykły wykład, spotkanie w Zoomie z zespołem z innego kraju i wydarzenie realizowane na żywo z dwóch kamer. Czasem wszystko naraz. Opisujemy, jak zaprojektowaliśmy i uruchomiliśmy system audio-wideo w Instytucie Biochemii i Biofizyki PAN w Warszawie. I dlaczego najważniejsze decyzje w tym projekcie wcale nie dotyczyły sprzętu.

Aula E po zakończeniu prac: dwa ekrany 98″ na ścianie frontowej i monitory 55″ podwieszone w głębi sali.

O kliencie

Instytut Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk to warszawska placówka badawcza zajmująca się biochemią, biofizyką i biologią molekularną. Aula E to miejsce seminariów, wykładów i spotkań naukowych. A w nauce spora część współpracy odbywa się dziś na odległość: goście z innych ośrodków, partnerzy z projektów grantowych, prelegenci, którzy nie mogą przyjechać osobiście.

Sala musiała więc przestać być „salą z rzutnikiem” i stać się miejscem, z którego można prowadzić spotkanie na dwie publiczności jednocześnie: tę na krzesłach i tę po drugiej stronie ekranu.

Punkt wyjścia: nagłośnienie i nic więcej

Kiedy weszliśmy do auli, zastaliśmy nagłośnienie sufitowe. Działało, więc nie było powodu, żeby je wyrzucać. Włączyliśmy je do nowego systemu, a całą resztę zbudowaliśmy od zera: obraz, kamery, mikrofony bezprzewodowe, wideokonferencje i sterowanie.

Zanim wybraliśmy jakikolwiek sprzęt, rozpisaliśmy, jak sala będzie naprawdę używana. Wyszły z tego trzy bardzo różne sytuacje:

• Zwykły wykład. Prelegent przychodzi z laptopem, podłącza się i pokazuje slajdy. Bez szukania przejściówek i bez dzwonienia po technika.
• Spotkanie hybrydowe. Część uczestników siedzi w sali, część łączy się zdalnie. Obie grupy mają się widzieć i słyszeć.
• Wydarzenie z realizacją. Konferencja, jubileusz, ważniejsze seminarium: przy stole siedzi realizator, przełącza kamery i decyduje, co widać na ekranach i w transmisji.

Dźwięk: stare głośniki, nowy „mózg”

Sercem systemu audio jest procesor Yamaha MRX7-D. Do niego trafia sygnał z czterokanałowego odbiornika mikrofonów bezprzewodowych Relacart UR-2Q. Oba urządzenia rozmawiają ze sobą przez Dante, czyli dźwięk płynie siecią. Odbiornik jest podłączony jedną skrętką do przełącznika Cisco Meraki i tyle. Nie ma wiązek kabli audio ani zbędnych konwersji analog-cyfra po drodze, a jakość sygnału nie zależy od tego, jak długi jest przewód.

W procesorze działa automikser Dugana i to on robi największą różnicę przy dyskusjach panelowych. Kiedy na scenie są cztery otwarte mikrofony, a mówi jedna osoba, pozostałe trzy tylko zbierają szum sali i zwiększają ryzyko sprzężenia. Automikser na bieżąco „słucha”, do którego mikrofonu ktoś mówi, i to jego wyciąga do przodu. Reszta cichnie. Nikt nie musi pilnować suwaków.

Nagłośnienie pracuje w dwóch strefach, przedniej i tylnej, z osobno ustawioną głośnością. Tylna strefa ma dodane opóźnienie. Dzięki temu dźwięk z głośników z tyłu nie wyprzedza tego z przodu i słuchacz w ostatnim rzędzie ma wrażenie, że głos płynie ze sceny, a nie z sufitu nad jego głową. Korektorem parametrycznym wygładziliśmy rezonanse, które każda sala ma swoje.

Na koniec jedna, mało efektowna rzecz: gotowe ustawienia zapisaliśmy w pamięci procesora. Po zaniku zasilania system wraca dokładnie do stanu, w jakim go zostawiliśmy. Nikt nie musi pamiętać, „jak to było ustawione”.

Tak zaczyna się każdy dobry system: szkic połączeń Dante rozrysowany na ekranie dotykowym w trakcie uruchamiania.

Obraz: cztery ekrany i jedna matryca

Na ścianie frontowej zawisły dwa ekrany 98″. W głębi sali, pod sufitem, zamontowaliśmy dwa monitory 55″, żeby osoby z dalszych rzędów nie musiały mrużyć oczu przy wykresach i tabelach. A w biologii molekularnej na slajdach jest ich sporo.

Wszystkie źródła i wszystkie ekrany spina matryca HDMI 4×4 PureTools. Dzięki niej każdy obraz można wysłać na dowolny ekran: dwa sygnały z komputera wideokonferencyjnego, obraz z realizatorki i laptop prelegenta podłączony w przyłączu na podeście.

Seminarium w nowej auli. Ekrany powtórzeniowe 55″ sprawiają, że wykres jest czytelny także z ostatnich rzędów.

Kamery i realizacja: to, co widzi druga strona ekranu

W sali pracują dwie kamery PTZ. Kamera Lumens obserwuje scenę i ma wbudowany algorytm AI, który rozpoznaje sylwetkę prelegenta i płynnie za nim podąża. Jeśli mówca odejdzie od mównicy, kadr pójdzie za nim, a gdy zejdzie ze sceny, kamera sama się oddali. Dla kamery przygotowaliśmy też presety: plan ogólny całej sceny na początek i koniec wydarzenia oraz zbliżenia na lewy i prawy ekran, przydatne, gdy prelegent pisze po ekranie dotykowym i chce, żeby widzowie online też to zobaczyli. Druga kamera, Arec, zamontowana na froncie, patrzy na widownię, więc pytania z sali nie giną w transmisji.

Z tyłu auli stoi stanowisko realizatora z mikserem Blackmagic ATEM, własnym monitorem podglądu i sterownikiem kamer. Tu jest rozwiązanie, z którego jesteśmy chyba najbardziej zadowoleni. Zmiksowany obraz z miksera trafia przez USB, przedłużone skrętką kat. 6 poprowadzoną pod podłogą, do komputera wideokonferencyjnego w szafie RACK. Efekt: uczestnicy spotkania w Zoomie nie oglądają jednego statycznego ujęcia z kąta sali, tylko realizowany obraz ze zmianami kadrów, jak w transmisji telewizyjnej.

Stanowisko realizatora: mikser Blackmagic, sterownik kamer PTZ, panel dotykowy Yealink i mikrofony bezprzewodowe.

Wideokonferencje bez instrukcji obsługi

Za spotkania zdalne odpowiada Yealink MCore Pro z panelem dotykowym MTouch na stole. Spotkanie w Zoomie czy Teamsie uruchamia się z panelu, bez logowania się na czyimś laptopie i bez szukania kabla do kamery.

Najwięcej czasu poświęciliśmy temu, co się dzieje na ekranach w trakcie takiego spotkania. W trybie hybrydowym lewy ekran 98″ pokazuje uczestników zdalnych, a prawy udostępnioną prezentację. Ludzie i treść się nie zasłaniają. Monitory 55″ powtarzają galerię rozmówców, więc osoby w sali cały czas widzą, z kim rozmawiają.

Jedno kliknięcie zamiast przepinania kabli

Matryca potrafi dowolnie przełączać obrazy, ale nikt nie chce przed wykładem układać krosowania. Dlatego przygotowaliśmy gotowe scenariusze, które ustawiają całą salę jednym wyborem:

• Zoom / tryb hybrydowy – rozmówcy na jednym ekranie, prezentacja na drugim.
• Prezentacja ze sceny – laptop prelegenta na wszystkich czterech ekranach.
• Lokalnie z reżyserki – technik puszcza prezentacje, filmy i plansze ze swojego komputera.
• Realizacja PGM – na wszystkie ekrany trafia gotowy, zmiksowany obraz z miksera Blackmagic.

Ostatni tryb powstał z bardzo praktycznego powodu. Podczas ważnego wydarzenia realizator musi mieć pewność, że to, co wypuszcza ze swojego stołu, jest na każdym ekranie w sali. I że w połowie wystąpienia dyrektora instytutu na ekranie nie pojawi się nagle wygaszacz z systemu wideokonferencyjnego.

Rzeczy, których nie widać

Najmniej efektowna część projektu, a pewnie najważniejsza. Wszystkie urządzenia pracują w wydzielonej podsieci ze stałymi adresami, więc sterowanie i integracje nie rozsypią się po restarcie. Procesor Yamaha jest źródłem zegara dla całej sieci Dante, a przełącznik jest skonfigurowany pod ruch audio. To szczegóły, o których użytkownik nigdy nie usłyszy. I dobrze, bo gdy są zrobione źle, słychać je od razu: trzaski, przerwy, „dziś coś nie działa”.

Instytut dostał od nas dokumentację powykonawczą: schematy połączeń, adresację, opis scenariuszy i presetów kamer, procedury serwisowe. Za dwa lata, gdy ktoś będzie chciał coś zmienić albo dołożyć, nie będzie musiał zgadywać. Ma też bezpośredni kontakt do inżynierów, którzy system budowali, i do naszego serwisu 24/7.

Co ma dziś Instytut

• Aulę, w której wykład, spotkanie hybrydowe i wydarzenie z realizacją to trzy przyciski, a nie trzy różne konfiguracje.
• Czytelny dźwięk w całej sali, także przy kilku mikrofonach i dyskusji panelowej.
• Transmisję, w której zdalni uczestnicy widzą prelegenta, jego slajdy i salę, a nie rozmazany kadr z kąta.
• Istniejące nagłośnienie, które zamiast trafić na złom, pracuje w nowym systemie.

Czego nauczył nas ten projekt

Nie wszystko trzeba wymieniać. Jeśli głośniki grają dobrze, lepiej wydać budżet na procesor i mikrofony niż na nowy sufit. Klient zyskuje, a system i tak brzmi jak nowy.

Projektuj pod sytuacje, a nie pod sprzęt. Najpierw pytamy, jak sala będzie używana, kto będzie ją obsługiwał i co musi się udać zawsze. Dopiero potem dobieramy urządzenia. W tej auli właśnie z tego wzięły się scenariusze na jeden przycisk.

Audio po sieci się opłaca. Dante skraca montaż, upraszcza okablowanie i ułatwia rozbudowę. Dołożenie kolejnych mikrofonów czy strefy to w dużej mierze konfiguracja, a nie kucie ścian.

Dokumentacja to część systemu. Sala ma działać także wtedy, gdy nas nie ma na miejscu, a zmienia się osoba odpowiedzialna za IT.

Planujesz modernizację auli lub sali konferencyjnej?

Uczelnie, instytuty i firmy mają podobny problem: sala, która świetnie działała przed pandemią, nie radzi sobie ze spotkaniami hybrydowymi. Jeśli stoisz przed takim projektem, porozmawiajmy. Zaczniemy od tego, jak korzystasz z sali, a dopiero potem zaproponujemy sprzęt. Napisz do nas lub zadzwoń, a nasi inżynierowie Voice & Video pomogą zaplanować rozwiązanie od pierwszego szkicu do uruchomienia.